Schaaltransformaties vanuit pixel coördinaten in BASIC naar pixel coördinaten in PASCAL

In een eerdere post heb ik beschreven hoe men de klassieke GW-BASIC/QuickBASIC   SCREEN en WINDOWS statements transformeert naar Pascal pixel coördinaten. Bij de meeste BASIC interpreters (bv Commodore BASIC of BBC BASIC) heeft men niet met dit specifieke SCREEN/WINDOWS probleem te maken.

Ook in deze systemen geldt in het algemeen dat, als men het rechthoekige grafische scherm beschrijft in termen van (x,y) coördinaten, aan de linkerbovenhoek de coördinaten (0,0) zijn toegekend en aan de rechteronderhoek de coördinaten (schermlengte in pixels, schermbreedte in pixels) (bv. 640,480). Dit coördinatensysteem wordt ook in PASCAL gebruikt.

Waar men hier mee geconfronteerd wordt is het probleem van schaaltransformaties, het vertalen van een scherm met een lage resolutie (bv 320 x 200, CBM high res) naar een scherm met een hogere resolutie dat andere schaalverhoudingen kan hebben. Als men bv van een CBM 64 high res scherm  320 x200 naar een resolutie van  600 x 600  wil vertalen krijgt men voor de x en y coördinaten verschillende schaalfactoren:

  • x-schaalfactor = 600/320 = 1.875
  • y-schaalfactor = 600/200 = 3

Dit betekent in de praktijk:

  • Een punt op (0,0) blijft op (0,0)
  • Een punt op (320,200) wordt (600,600)
  • Een punt op (100,50) wordt:
    x = 100 *1.875 = 187.5, afgerond 188
    y = 50 * 3 = 150

Zoals men aan bovenstaande kan zien veranderd de aspect ratio. Het originele scherm van 320×200 heeft een verhouding van 1.6  : 1, het nieuwe scherm heeft een verhouding van 600×600 hetgeen een verhouding van 1 : 1 geeft. Dit betekent:

  • Alles wordt verticaal veel sterker uitgerekt (factor 3) dan horizontaal (factor 1.875)
  • Cirkels worden ellipsen, vierkanten worden rechthoeken, etc.
  • Als men de originele verhoudingen wil behouden zal men uniform moeten schalen. Dit bereikt men door alleen de kleinste schaalfaktor (S) te gebruiken.

 Zoals hierboven besproken berekenen we die met de volgende formule:

  • S = NewScrH / ScrH = 600 / 320 = 1.875

Hierin is NewScrH de pixelhoogte van het scherm dat we in Pasacal willen gebruiken  en ScrH de pixelhoogte van het oorspronkelijke scherm. Analoog gebruiken we hetzelfde type codering voor de schermbreedte (NewScrW en ScrW).

Het beeld is dan echter niet goed gecentreerd en om dat te compenseren berekent men een offset-waarde. Die kan men berekenen met de volgende formule:

  • Offset = (NewScrH – ScrH * S) / 2 = (600 – 200*1.875) / 2 = 112.5

De nieuwe x en y coördinaten worden dan:

  • Xnew = x * S
  • Ynew = y * S + Offset

In onderstaand algoritme wordt berekend welke schaalfaktor bepalend is en  of de Offset gebruikt wordt  om de breedte of de hoogte te centreren. Als de breedte de kleinste schaalfaktor (S) oplevert corrigeert men de hoogte (y) m.b.v. de Offset. Als de hoogte de kleinste schaalfaktor (S) oplevert corrigeert men de breedte (x) m.b.v. de Offset. In onderstaand algoritme gaat men er van uit dat een PaintBox gebruikt wordt en de pixelbreedte en pixelhoogte daarvan worden ingelezen (NewScrW, NewScrH) in de procedure.

De procedure wordt dan in de code op onderstaande manier aangeroepen.

Vertaling van GW-BASIC/QuickBASIC SCREEN en WINDOWS statements naar pixel coördinaten in PASCAL

In het klassieke GW-BASIC of QuickBASIC worden de SCREEN en WINDOWS statements gebruikt om data grafisch op een scherm te tonen.
Hierin bepaalt het SCREEN statement de grafische modus met de bijbehorende scherm pixel dimensies en beschikbare kleuren. Een overzicht van de verschillende SCREEN modi is gegeven in onderstaande tabel.

In dit systeem geldt in het algemeen dat, als men het rechthoekige grafische scherm beschrijft in termen van (x,y) coördinaten, aan de linkerbovenhoek de coördinaten (0,0) zijn toegekend en aan de rechteronderhoek de coördinaten (schermlengte in pixels, schermbreedte in pixels) (bv. 640,480). Dit coördinatensysteem wordt ook in PASCAL gebruikt.

 Het WINDOW-statement in GW-BASIC definieert een eigen grafisch coördinatensysteem op het scherm met de syntax WINDOW [(x1, y1)-(x2, y2)]. Hiermee koppel je logische ‘wereldcoördinaten’ aan de hoekpunten van het fysieke scherm, zodat je kunt tekenen zonder rekening te houden met schermpixels.

Nu is er een “vervelende complicatie” bij het gebruik van het WINDOWS statement nl dat men er mee rekening moet houden of het SCREEN statement gebruikt wordt in combinatie met het WINDOW-statement.  Men kan twee situaties onderscheiden:

  1. WINDOW [(x1, y1)-(x2, y2)], zonder SCREEN statement:
    Plaatst de (x1,y1) coördinaten linksonder en de (x2,y2) coördinaten rechtsboven in het scherm. Dit maakt het mogelijk om het scherm te benaderen in Cartesiaans coördinaten (net als in een “normale” grafiek).
  2.  WINDOW [SCREEN] [(x1, y1)-(x2, y2)], met SCREEN statement:

Plaatst de (x1,y1) coördinaten linksboven en de (x2,y2) coördinaten rechtsonder in het scherm.

Bij het programmeren van een BASIC programma in PASCAL is het noodzakelijk om het WINDOW-coördinatensysteem te vertalen naar een pixels coördinatensysteem. Meestal gaat het daarbij om de WINDOW/SCREEN combinatie. De vertaling vindt plaats via een lineaire relatie (y=a.x+b). Een meer grafische weergave alsmede een rekenvoorbeeld wordt getoond in onderstaande figuur voor de WINDOW/SCREEN combinatie.

In bovenstaande figuur zijn de formules volledige uitgeschreven, bij implementatie kan men de formule eenvoudiger weergeven door de hellingshoek (a) en asafsnede (b) te berekenen en toe te passen in de y=ax + b vergelijking.  Voor de implementatie in Pascal heb ik uiteindelijk gekozen voor aparte functies voor x en y waarbij naast de te converteren x of y waarde, de laagste en de hoogste WINDOW-coördinaat uit het statement alsmede de schermbreedte of schermhoogte (in pixels) als input gegeven worden. Reden voor mij om voor deze benadering te kiezen is omdat ik meerdere BASIC programma’s in een enkel groot PASCAL programma onderbreng. Het WINDOW statement in het originele BASIC programma bevat dan vaak andere waardes.

Deze functies worden dan in het programma op de volgende manier aangeroepen en toegepast.

Ik wil hier benadrukken dat het in het hierboven getoonde algoritme om een 1 op 1 vertaling gaat, het aantal pixels veranderd niet. Voor de implementatie is gekozen voor eenvoud, flexibiliteit en leesbaarheid hetgeen het niet de meest elegante en efficiënte implementatie maakt.